Doğu Karadeniz Nereden Başlar?
Bir İzmirli olarak, ne kadar komik olabilir ki Karadeniz’in sınırlarını merak etmek?
İzmir’de yaşamak, güneşin ilk ışıklarıyla başlamayan bir gün demek. Yani, kafanı kaldırıp bakınca, her şey bir felsefi derinlik kazandığı zaman oluyor. Hani Karadeniz’e gitmeyi hep hayal edersin ya, “bir gün Karadeniz’e gitsem de o fırtınalı havada bir gün batımını izlesem, işte o zaman hayatı çözerim” falan dersin ama bir gün bir bakmışsın, Karadeniz diye bir şey yokmuş, aslında her şeyin içinde İzmir varmış.
Tabii, bu yazıyı yazarken, Doğu Karadeniz nereden başlar sorusu kafamda çınlıyor. Hem kafamda hem de gerçek hayatta. Hadi gelin, bunu birlikte keşfe çıkalım.
Doğu Karadeniz Nereden Başlar? Bunu Kim Bilir?
Kendime bir dakika şöyle oturup, bir kahve koymayı düşünüyorum. Ama sonra, “Doğu Karadeniz nereden başlar?” diye düşünmeye başlıyorum. Bu, normalde insanı bir dakikada delirtebilecek türden bir soru. Zaten Doğu Karadeniz’i gezen biriyseniz, eminim ki bu soruya asla net bir cevap almadınız. Çünkü soruyu sormanın bile bir anlamı yok gibi geliyor. Bu, tam da hayatın içindeki o “sınırları net çizilemeyen” şeylerden biri. Ama yine de soruyoruz, “Ya Doğu Karadeniz’in sınırları nerede başlar?” Çünkü biz İzmirli gençler, her şeyi çok net bir şekilde bilmek isteriz. Mesela en sevdiğimiz yemek ne? Karnıbahar? Evet, o da ama bu yazının konusu değil.
Gündelik Hayatta “Karadeniz”le Tanışan İzmirli
Bir akşam arkadaşımla, “Yani Doğu Karadeniz nereden başlar?” diye soruyorum. O da gözlüklerini biraz daha aşağıya indirip, “Ya işte, Trabzon’dan, Rize’den,” diyor. Hadi canım! Trabzon-Rize dediğin nedir ki? Benim aklımda hala “Karadeniz’in başı, bir yerlerde başlar mı?” diye sorular uçuşuyor. Ama dur, insan sadece sözlerle değil, deneyimle öğrenir.
İzmirli Bir Genç Olmanın Farkı
İzmirli olmak, Doğu Karadeniz’in “nereden başladığı” gibi ciddi konuları hayatınızdaki küçük gündelik sıkıntılarla ilişkilendirmek demek. Mesela, bir gün “Doğu Karadeniz nereden başlar?” diye düşünürken, bir anda şöyle bir sahne canlanıyor:
“Kanka, en son Karadeniz’e gitmişken, yol boyunca ‘Burası da Karadeniz’in başlangıcı mı?’ diye düşünüp durmuşum, gerizekalı gibi!”
Evet, benimle dalga geçiyorsunuz ama itiraf etmeliyim ki bazen gerçekten yol boyunca o kadar sıkılabiliyorum ki, ‘Ya aslında Karadeniz burada mı başlıyor?’ diye kendime soruyorum. Kendime sormak, İzmirli gencin bir hakkıdır, değil mi?
Doğu Karadeniz’i Anlamak İçin Bir İzmirli Olmak Gerekir Mi?
Tam anlamıyla Doğu Karadeniz’i anlayabilmek için, illa ki buraları gezmek gerekmez. Doğu Karadeniz’in ruhunu anlamak için, bir İzmirli olmanıza bile gerek yok. Birkaç trip yaparak, birkaç soruya cevap arayarak, birkaç derinlemesine felsefi bakış açısıyla girebilirsiniz bu sorunun içine.
Aslında, Doğu Karadeniz sadece fiziksel bir yer değil. Burası bir ruh hali. Bir dağ havası gibi. Özellikle Trabzon’daki o denizin karanlık ve azgın dalgaları, insanın içini titreten türden bir şey. İzmir’de yaşayan biri olarak, Karadeniz’in insanı bambaşka. Hani, sen “merhaba” dediğinde, sana “ne haber kardeş” diyen biri var ya, işte o! Karadeniz’in insanları öyle ya da böyle ruhsal olarak sana “ne haber kardeş?” diyebilir. Ama sen anlamazsın, çünkü hâlâ İzmir’in kısır döngüsünde dönüp duruyorsun.
Bir İzmirli ve Karadenizli Arasındaki Diyalog
İzmirli: “Burası Karadeniz mi?”
Karadenizli: “Burası Karadeniz’in ilk çıkışı işte.”
İzmirli: “Ama ben burada yokuşlu yolda tırmanırken biraz kayboldum ya.”
Karadenizli: “Valla, kaybolmak burada işin güzel tarafı. Her yerde kaybolabilirsin, ama sonunda o hırçın rüzgar seni bulur.”
Doğu Karadeniz Nereden Başlar? Hadi Gel, Birlikte Bulalım
İzmir’de karşına çıkan her biriyle sohbet ettiğinde, aslında her şeyin ne kadar da karmaşık olduğunu anlıyorsun. Mesela, Doğu Karadeniz nereden başlar sorusuna verilecek her cevap, biraz da bizim kişisel bakış açımıza bağlı. Birçok kişi Karadeniz’i sadece denizle ilişkilendirir. Halbuki Karadeniz, karada da başlar. Yani o yollar, o kasabalar, dağlar ve ormanlar da birer Karadeniz.
Bunları anlatırken, “Yani bu kadar geniş bir yer mi?” diye düşünüyorum. Birçok yerle başladığını söylesek de, bence asıl başlangıç noktasını Karadeniz’in insanları belirler. Çünkü “Doğu Karadeniz” deyince, sadece coğrafyayı değil, bir kültürü, bir ruhu da anlıyoruz. Yani aslında bu soruyu bana sormak yerine, gidip bir Karadenizli ile konuşmanız gerekebilir.
Kahve İçmeye Başladık Ama…
Karadeniz’den bahsederken, kahvemi bitirip biraz kafamı toparlayarak, “Hadi ben de yazıyı burada noktalayayım.” diyorum ama bir şey var, hala içimde bir his var. Karadeniz’i tam olarak anlatmak zor. O rüzgarı, o kara bulutları, o kahkahaları, o ekşi mizahı. Çünkü bir yerin nereden başladığını kesin olarak bilmek… Gerçekten mümkün mü?
Sonuç
O zaman diyebiliriz ki, Doğu Karadeniz nereden başlar? aslında bir sorunun daha fazla soruyu getirdiği bir yolculuk. Eğer bu yazıyı okuyorsanız ve hâlâ “Ya, ben de gideyim, bakayım” diyorsanız, büyük ihtimalle içinizde bir merak var. O yüzden, “Doğu Karadeniz’in sınırı nereye kadar gider?” demek yerine, bu sınırları hiç sormadan, bir Karadenizli’nin yanına oturun ve sadece o atmosferi hissedin.
Tabii bir İzmirli olarak, o denizin dalgaları kadar yüksek sesle gülmeyi unutmadan.